Hukuki Terimler Sözlüğü

KANUNLARDA GEÇEN BAZI TERİMLER VE AÇIKLAMALARI – GAYRİMENKUL HUKUKU SÖZLÜĞÜ

Ada: Tapuya tescil edilmeyen yol, meydan, deniz, nehir gibi kamu alanlarıyla çevrili ve içinde bir veya birden fazla parsel barındıran saha.

Adi Mülkiyet: Paylı mülkiyet; birden fazla kişinin ortak malik olarak hak sahibi olduğu mülkiyet şekli.

Akar: Kiraya verilerek gelir sağlayan gayrimenkul.

Altyapı: Su, elektrik, kanalizasyon, yol gibi temel hizmet ve tesislerin tümü.

Ana Gayrimenkul / Ana Taşınmaz: Kat mülkiyetine konu olan yapının tamamı.

Antre: Daire ya da binanın ilk giriş bölümü.

Ariyet: Bedelsiz kullanım hakkı; ödünç alma ve kullanma sonrası iade edilme yükümlülüğü doğuran sözleşme.

Arsa: Yapılaşmaya uygun olarak ayrılmış toprak parçası.

Arsa Payı: Arsanın, Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre bağımsız bölümlere tahsis edilen ortak mülkiyet oranı.

Ayni Hak: Eşya üzerinde doğrudan egemenlik sağlayan mutlak hak.

Bağımsız Bölüm: Kat mülkiyetine tabi olan ve bağımsız olarak kullanılabilen daire, iş yeri gibi yapının bölümleri.

Butan: Temelsiz, çürük yapı.

Cüz’i Halef: Belirli bir hukuki işlemin sadece bazı sonuçlarının devralındığı kişi.

Çap / Çaplı Tasarruf Belgesi: Gayrimenkulün planlı ve ölçülü geometrik şeklini gösteren belgedir.

Daire: Apartman binasında yer alan bağımsız yaşam birimi.

Eklenti (Müştemilat): Bağımsız bölüm dışında olup, doğrudan o bölüme tahsis edilen yerler.

Ferağ: Tapuda mülkiyetin devri amacıyla yapılan resmi işlem.

Fuzuli Şagil: Taşınmazı malikinin izni olmaksızın işgal eden kişi; haksız işgalci.

Gayrimenkul Mülkiyeti: Taşınmazlar üzerindeki mülkiyet hakkı.

İfraz: Arazi veya parselin bölünmesi işlemi.

İktisap: Mülkiyet hakkının kazanılması.

İmar Durumu: Bir arsanın imar planına göre nasıl kullanılabileceğini belirten ve belediyece verilen belge.

İmar Planı: Yerleşim yerlerinin fiziksel gelişimini düzenleyen plan.

İrtifak Hakkı: Başkasına ait taşınmazdan yararlanma veya sınırlı kullanım hakkı sağlayan ayni hak.

İstimlak (Kamulaştırma): Kamu yararı nedeniyle özel mülkiyetteki taşınmazın devlet tarafından bedeli ödenerek alınması.

Kat İrtifakı: Henüz tamamlanmamış yapılar için kurulan, ileride kat mülkiyetine geçilecek olan irtifak hakkı.

Kadastro: Taşınmazların sınır, yüzölçümü, değer gibi özelliklerinin belirlenip planlara işlenmesi işlemi.

Kagir: Beton, taş veya tuğla gibi yanmaz malzemeden yapılan yapı.

Kamulaştırmak: Özel mülkiyetteki bir taşınmazın kamu yararı adına bedeli karşılığında kamuya geçirilmesi.

Kat Maliki: Kat mülkiyetine sahip kişi.

Kat Mülkiyeti: Bağımsız bölüm üzerinde özel mülkiyet hakkı sağlayan taşınmaz mülkiyeti biçimi.

Külli Halef: Bir kişinin tüm mal varlığını devralan kişi; örneğin mirasçı.

Menkul Mülkiyeti: Taşınır mallar üzerindeki mülkiyet hakkı.

Mütemmim Cüz: Eşyadan ayrılması mümkün olmayan tamamlayıcı parça.

Müteselsil Sorumluluk: Birden çok kişinin borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olması hali.

Nazım Plan: Kentin gelecekteki yapılaşma ve gelişme düzenini gösteren genel plan.

Rücu Hakkı: Ödenen bir borcun, asıl borçluya geri döndürülerek istenmesi hakkı.

Sübut Sebebi: Bir olayın hukuken gerçekleştiğini ortaya koyan sebep.

Sükna Hakkı: Bir kimsenin, bir evde veya evin bir kısmında oturma hakkı. Devredilemez.

Şüf’a Hakkı (Önalım Hakkı): Paylı mülkiyette, taşınmazın satışında diğer ortaklara tanınan öncelikli alım hakkı.

Şuyuun İzalesi: Ortak mülkiyetin sona erdirilmesi işlemi.

Tağyir: Değiştirme, başkalaştırma işlemi.

Tapu Senedi: Bir taşınmazın mülkiyetini gösteren resmi belge.

Temliki Tasarruf: Mülkiyetin devrine yönelik yapılan işlemler.

Vaziyet Planı: Yapıların arsa üzerinde konumlarını gösteren plan.

Zilyed: Malın fiilen kullanımını elinde bulunduran kişi; malik olmak şart değildir.

Bu terimler, gayrimenkul hukuku, tapu işlemleri, imar planlaması ve mülkiyet ilişkileri ile ilgili yasal metinlerde sıkça kullanılan kavramlar olup, ilgili kişilerin mevzuatı doğru yorumlamasında yol gösterici niteliğe sahiptir.